وسى حاباردى قولفوننان كورىڭىز
تۇرعىن ٴۇي قارىز اقشاسىنىڭ ٴوسىم مولشەرى جونىندە جاڭا ساياسات شىقتى
  • ۋاقىتى: 2019-08-29
  • جولداۋشى: سارماي
  • كورىلىم : 246 رەت
  • قاينار: جۇڭگو قازاق راديو تورابى
  • باعالاۋ : 1 پارشا

جۇڭگو حالىق بانكەسى 8-ايدىڭ 25-كۇنى حابارلاندىرۋ جاريالاپ، بيىل 10-ايدىڭ 8-كۇنىنەن باستاپ، جاڭادان تاراتىلعان جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، سوڭعى ءبىر ايداعى سايكەستى مەرزىمدى قارىز اقشا بازارىنىڭ باعا ءوسىم مولشەرىن (اعىلشىنشا قىسقارتىلىپ LPR دەلىنەدى)، باعا بەلگىلەۋدىڭ نەگىزدىك ولشەمى ەتىپ بەلگىلەدى. جاڭا ساياسات تەگى قانداي نەگىزدە ويلاستىرىلدى؟ اتقارعاننان كەيىن قارىز اقشا وسىمىندە قانداي وزگەرىس تۋىلادى؟

تۇرعىن ءۇي قارىز ءوسىمى ساياساتى قالاي رەتتەلدى؟

جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، قارىز اقشا ءوسىم جۇيەسىنىڭ قۇرامداس بولەگى. قارىز اقشا بازارىنىڭ باعا ءوسىم مولشەرىن (LPR) قالىپتاستىرۋ مەحانيزمىن رەفورمالاۋ جانە كەمەلدەندىرۋ بارىسىندا، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ باعا بەلگىلەۋ ولشەمىن دە، قارىز اقشانىڭ نەگىزدىك ءوسىم مولشەرىنەن LPR گە وزگەرتىپ، بازاردىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرەدى.

سونىمەن بىرگە، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى دە، قورا-جاي بازارىنىڭ ۇزاق ءونىمدى باسقارۋ مەحانيزمى مەن وڭىرلىك پارىقتى تۇرعىن ءۇي امانات قارىز ساياساتىنىڭ ماڭىزدى مازمۇنى ەسەپتەلەدى. «تۇرعىن ءۇيدى باسپاناعا پايدالانىپ، ساۋدا اينالىمىنا سالماۋ» ورنىن تۇراقتاندىرۋ جانە قورا-جاي بازارىن ۇزاق، ءونىمدى باسقارۋ مەحانيزمىن ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، باعا بەلگىلەۋ نەگىزدىك ولشەمىنىڭ ورنىقتى، ءتارتىپتى اۋىسۋىنا كەپىلدىك ەتىپ، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم دەڭگەيىنىڭ نەگىزىنەن ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، ەكى جاقتىڭ الىم-بەرىمگە قاتىستى زاڭدى ۇقىق-مۇددەسىن قورعاۋ ءۇشىن، حالىق بانكەسى حابارلاندىرۋ شىعارىپ، جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن رەتتەۋگە قاتىستى ىستەردى ايقىندادى.

قاتىستى ىستەر.

جاڭادان تاراتقان، ساۋدا سيپاتىن العان جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن رەتكە سالۋ تۋرالى حابارلاندىرۋ.

ءۇي قارىزىنىڭ ءوسىم نورماسى كەيىن قالاي بەلگىلەنەدى؟

بۇرىن ءۇي قارىزىنىڭ ءوسىم نورماسىن بەلگىلەۋدە، نەگىزدىك ءوسىم نورماسىن جوعارى-تومەن جىلجىتۋ ءتاسىلى قولدانىلدى. 2015-جىلى 10-ايدىڭ 24-كۇنىنەن قازىرگە دەيىن، ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ نەگىزدىك ءوسىم مولشەرى: 1-جىلدان 5-جىلعا (5 جىلدى قامتيدى) دەيىنگى مەرزىم شەگى 4.75 پروتسەنت، 5 جىلدان جوعارى مەرزىم شەگى 4.90 پرونسەنت بولدى. ءۇي قارىزىنىڭ باسىم كوپ ساندىسى 5 جىلدان جوعارى بولعاندىقتان، 4.90 پرونسەنتى ءۇي ساتىپ الۋ قارىز اقشاسىنىڭ نەگىزدىك ءوسىم مولشەرىنە اينالدى.

بيىل 10-ايدىڭ 8-كۇنىنەن باستاپ، جاڭادان تاراتىلعان جەكە تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، سوڭعى ءبىر ايداعى سايكەستى مەرزىم شەگى بولعان LPR، باعا بەلگىلەۋدىڭ نەگىزدىك ولشەمى ەتىلەدى. مۇنىڭ ىشىندە، LPR قارىز اقشا بازارىندا باعاداعى ءوسىم مولشەرىن مالىمدەپ، بانكەگە مالىمدەگەن باعا بويىنشا ەسەپتەۋدەن قالىپتاسادى. ءاربىر قارىز اقشانىڭ ناقتى قوسىلعان ساندىق ءمانىن، قارىز اقشا بانكەسى بۇكىل ەل جانە سول جەردەگى تۇرعىن ءۇي امانات-قارىز ساياساتىنىڭ تالابى بويىنشا، جالپى قارىز اقشا حاۋىپ-قاتەرى جاعدايىنا قاراي قارىز اقشا تاراتقان كەزدە، قارىز اقشا الۋشىمەن كەڭەسىپ بەلگىلەيدى. قوسىلعان نۇكتە ساندىق ءمانى تۇراقتانىسىمەن، تۇتاس توقتامنىڭ مەرزىم شەگى وزگەرمەيدى.

ورتالىق بانكە مىناداي ەمەۋرىن ءبىلدىردى: باعا بەلگىلەۋ نەگىزدىك ولشەمىن اۋىستىرعاننان كەيىن، بۇكىل ەل كولەمىندە تۇڭعىش رەت جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، سايكەستى مەرزىم شەگى LPR تەن تومەن بولمايدى (قارىز اقشا بازارىندا مالىمدەلگەن باعانىڭ ءوسىم مولشەرى) (8- ايدىڭ 20-كۇنى 5 جىلدان جوعارى LPR، 4.85 پرونسەنت بويىنشا ەسەپتەلەدى) ؛ جەكەنىڭ ەكىنشى تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىنىڭ سايكەستى مەرزىم شەگى LPR (قارىز اقشا بازارىندا مالىمدەلگەن باعا ءوسىم مولشەرى)، 60 نەگىزگى ءتۇيىندى قوسۋدان تومەن بولمايدى (8-ايدىڭ 20-كۇنى 5 جىلدان جوعارى LPR، 5.45 پرونسەنت بويىنشا ەسەپتەلەدى).

باعا بەلگىلەۋدىڭ نەگىزدىك ولشەمىن بەلگىلەگەندە، سايكەستى مەرزىم شەگىن قالاي ءتۇسىنۋ كەرەك؟

كەزەكتە، LPR دىڭ ءبىر جىلدىق جانە 5 جىلدان جوعارى ەكى مەرزىمدى ءتۇرى بار. ءبىر جىل ىشىندە جانە 5 جىلدان اسقان جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، تىكەلەي سايكەستى نەگىزدىك ولشەم بولادى. ءبىر جىل ىشىندە، ءبىر جىلدان 5 جىلعا دەيىنگى ارالىقتا جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن، قارىز اقشا بانكەسى ەكى مەرزىم ىشىندە وزدەرى تاڭدايدى. پايدالانۋ نەگىزدىك ولشەمى بەلگىلەنگەننەن كەيىن نۇكتەنىڭ ساندىق ءمانىن رەتتەۋ ارقىلى، شەكتى مەرزىم ىشىندەگى پايدا پارىقى فاكتورىن بەينەلەۋگە بولادى. ءوسىم نورماسىن قايتا بەلگىلەۋ دەگەن نە؟ ءوسىم نورماسىن قايتا بەلگىلەۋ دەپ، قارىز اقشا العان بانكەنىڭ توقتامدا كەلىسكەن ەسەپتەۋ ءتاسىلى بويىنشا، باعا بەلگىلەۋ ولشەمىنىڭ وزگەرىسىنە قاراي جاڭا قارىز اقشانىڭ ءوسىم دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋ ايتىلادى. حابارلاندىرۋدا، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم نورماسىن قايتا بەلگىلەۋ مەرزىمىن ەكى جاق كەڭەسىپ بەلگىلەيدى، ەڭ قىسقا بولعاندا ءبىر جىل، ەڭ ۇزاق بولعاندا توقتام مەرزىم شەگى بولادى دەپ ايقىن بەلگىلەندى. مىسالى، ءۇي ساتىپ الۋشىنىڭ ءبىرىنشى جىلعى ءوسىم مولشەرى 5.45 پرونسەنت بولادى، ءوسىم مولشەرى ءبىر جىلدا ءبىر رەت رەتتەلەدى. ءبىر جىلدان كەيىن، ەگەر سايكەستى مەرزىم شەگىLPR، 40 نەگىزگى تۇيىنگە جوتكەلسە، ءۇي ساتىپ الۋشىنىڭ ەكىنشى جىلعى ءوسىم مولشەرى 5.85 پرونسەنت بولادى.

قارىز الۋشى مەن قارىز بەرۋشى بانكە ءوز ءوسىمىنىڭ حاۋىپ-قاتەرىن ارقالاۋ جانە باسقارۋ قابىلەتىنە قاراي تاڭداۋىنا بولادى. ءار رەتكى ءوسىم نورماسى قايتادان باعا بەلگىلەگەندە، باعا بەلگىلەۋ ولشەمى سوڭعى ءبىر ايداعى سايكەستى مەرزىم شەگى LPR عا رەتتەلەدى.

ءىس جۇزىندە ءۇيدىڭ قارىز ءوسىمى تومەندەي مە، الدە جوعارىلاي ما؟

بۇل ماسەلەدە ورتالىق بانكە ايقىن بەلگىلەمە شىعارىپ، «جاڭادان تاراتىلعان جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرى، ەلىمىزدىڭ قازىرگى تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءىس جۇزىندىك ەڭ تومەنگى ءوسىم مولشەرىمەن نەگىزىنەن قارايلاس» بولادى دەدى. رەفورمادان بۇرىنعىمەن سالىستىرعاندا، تۇرعىندار وتباسى جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىن الۋدى ءوتىنىش ەتسە، ءوسىم شىعىمى نەگىزىنەن ىقپالعا ۇشىرامايدى.

ماتەريال سۋرەت| جۇڭگوعا نازار

ماماندار بىلاي دەدى: جاڭا ساياساتتا جاريالانعان باعا بەلگىلەۋدىڭ نەگىزدىك ولشەمىن اۋىستىرۋ، بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ەڭ تومەنگى تالاپ، ورتالىق بانكەنىڭ ولكە دارەجەلى بولىمشە قۇرىلىمدارى «قالاعا قاراي شارا قولدانۋ» پرينسيپى بويىنشا، جەرگىلىكتى ورننىڭ قورا-جاي بازارى جاعدايىنىڭ وزگەرىسىنە ساي، جەر-جەردىڭ تۇڭعىش جانە ەكىنشى ساۋدالىق تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن ارتتىرىپ، تومەنگى شەگىن بەلگىلەيدى.

مامانداردىڭ مەجەلەۋىنشە، كوپ ساندى رايوندارداعى جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءىس جۇزىندىك ءوسىم مولشەرى نەگىزىنەن وزگەرمەيدى، ءۇي باعاسىنىڭ ءوسۋى ءبىرشاما تەز بولعان ءتۇيىندى رايوندار دا جوعارىلايدى ەكەن.

الەۋمەتتىك قور قارىز اقشاسىنىڭ ءۇي ساتىپ الۋ ءوسىمى رەتتەلە مە؟

ورتالىق بانكەنىڭ حابارلاندىرۋىنا ساي، ساۋدالىق ءۇي ساتىپ الۋعا بەرىلەتىن قارىز اقشانىڭ ءوسىم مولشەرى، سايكەستى مەرزىم شەگىندىك قارىز اقشا بازارىندا مالىمدەلگەن باعانىڭ ءوسىم مولشەرىنە، 60 نەگىزگى ءتۇيىندى قوسۋدان تومەن بولمايدى. الەۋمەتتىك قورداعى جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ پايدا مولشەرى ساياساتى، ۋاقىتشا رەتتەلمەيدى.

تالداۋ جاساۋشىلاردىڭ قاراۋىنشا، بۇل العاشقى ءۇيدى ەندى عانا قاجەتسىنىپ وتىرعان جۇمىس قاجەتىن كەپىلدەندىرىپ، «تۇرعىن ءۇيدى باسپاناعا پايدالانۋ، ساۋدا اينالىمىنا سالماۋ» ورنىن تۇراقتاندىرۋ مەن قورا-جاي بازارىنىڭ ۇزاق ءونىمدى باسقارۋ مەحانيزمىن تياناقتاندىرۋدىڭ، ساياساتتىق بەتالىسىن ايگىلەدى.

ماتەريال سۋرەت| جۇڭگوعا نازار

قازىر الەۋمەتتىك قورعا بەرىلەتىن قارىز اقشانىڭ ءوسىم مولشەرى، 2015-جىلى 10-ايدىڭ 24-كۇنى رەتتەلدى جانە اتقارىلعان. 5 جىلدان جوعارى الەۋمەتتىك قورعا بەرىلەتىن قارىز اقشانىڭ ءوسىم مولشەرى 3.25 پرونسەنت، 5 جىل جانە ودان تومەن الەۋمەتتىك قورعا بەرىلەتىن قارىز اقشانىڭ ءوسىم مولشەرى 2.75 پرونسەنت بولىپ، بۇكىل ەل بويىنشا ۇقساس بولدى.

قارىز قايتارۋ بارىسىنداعى ءۇي قارىزىنىڭ ءوسىم مولشەرى رەتتەلە مە؟

ورتالىق بانكە بىلاي دەپ ايقىن بەلگىلەدى: جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىن رەتتەۋ، نەگىزىنەن جاڭادان تاراتىلعان جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ءوسىم مولشەرىنە باعىتتالادى، جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ ىركىندى ءوسىم مولشەرى، بۇرىنعى توقتام بويىنشا اتقارىلادى. ايتالىق، ەرتە قارىز الىپ ءۇي ساتىپ العانداردىڭ ءار ايدا قايتاراتىن قارىز سوماسى، بۇرىنعى بەلگىلەنگەن ءتاسىل بويىنشا قايتارىلادى، ونى وزگەرتۋدىڭ قاجەتى جوق.

توقتامعا جاڭادان قول قويىلعانىمەن، قارىز ءالى بەرىلمەسە، ىقپالعا ۇشىراي ما؟

بيىل 10-ايدىڭ 8-كۇنىنەن بۇرىن تاراتىلعان ساۋدا سيپاتتى جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسى مەن توقتام جاسالعان، ءبىراق تاراتىلماعان ساۋدا سيپاتتى جەكەلىك تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسى، بۇرىنعى توقتامداعى كەلىسىم بويىنشا اتقارىلادى.

اتاپ ايتقاندا، بيىل 10-ايدىڭ 8-كۇنىنەن بۇرىن ءۇي قارىز اقشا توقتامىنا قول قويىلسا، 10-ايدىڭ 8-كۇنىنەن كەيىن عانا قارىز اقشا تاراتىلسا دا، رەفورمادان بۇرىنعى نەگىزدىك ءوسىم نورماسى، بەلگىلەنگەن ءوسىم مولشەرى بويىنشا ءۇي قارىزىن قايتارادى.

ورتالىق بانكە بىلاي دەدى: بيىل 10-ايدىڭ 8-كۇنى، باعا بەلگىلەۋدىڭ نەگىزدىك ولشەمىن اۋىستىرۋ كۇنى. وسىدان بۇرىن قارىز اقشا بەرگەن بانكەلەر، قارىز اقشا الۋ توقتامىنا وزگەرىس ەنگىزىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ جۇيەسىن وزگەرتىپ، جۇمىسشى-قىزمەتكەرلەردى تاربيەلەيدى. سونىمەن بىرگە ءتۇرلى تاسىلدەر ارقىلى قاريدارلارعا ۇگىت، ءتۇسىندىرۋ قىزمەتىن جاقسى ىستەپ، اۋىستىرۋ بارىسىنىڭ ورنىقتى، ءتارتىپتى بولۋىنا كەپىلدىك ەتەدى.

جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشاسىنىڭ حاۋىپ-قاتەرىنە قانداي ىقپال جاسايدى؟

ماماندار بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: سوڭعى جىلداردان بەرى، ەلىمىزدەگى تۇرعىندار سالاسىنىڭ سۇيمەن مولشەرىنىڭ ارتۋى ءبىرشاما تەز بولىپ، قورا-جاي فينانس حاۋىپ-قاتەرى شوعىرلاندى. سوندىقتان، قارىز اقشا ساياساتىن قاتايتۋ ءتاسىلى، ساۋدا بانكەسىنىڭ جەكەلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قارىز اقشا حاۋىپ-قاتەرىنەن اناعۇرلىم ويداعىداي ساقتانۋىنا ءتيىمدى.

مەملەكەتتىك فينانس جانە دامۋ تاجىريبەحاناسىنىڭ ەرەكشە ۇسىنىس ەتىلگەن زەرتتەۋشىسى دۇڭ شيمياۋ: «جالپى مولشەرىن تىزگىندەپ، باعانى رەتتەپ، تۇراقتى سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋمەن بىرگە، قارجى قوسۋ جىلپوستىعىن دا تەجەيدى. بۇل ساياسات تۇرعىن ءۇي قارىز اقشا بەرۋ ساياساتىن ناقتى تياناقتاندىرادى»،-دەدى.

اۋدارعان: امانتاي انيكون ۇلى

جالپى 1 پارشا لەبىز
توراپتاستار لەبىزى

اتى-ءجونى: كوكەك نومەرى:

تەكسەرۋ نومەرى: